IVANJICA – U ivanjičkom selu Kumanica, na samo petnaest kilometara od centra opštine, preko reke Moravice već šest vekova netaknuto stoji stari kameni most. Iako je izgrađen u 15. veku, tokom turske vladavine, u narodu je od davnina poznat kao „Rimski most”. Danas on predstavlja jedan od tri najstarija objekta na teritoriji ivanjičke opštine i arhitektonski dragulj ovog kraja.
Tačno ime vrednih neimara koji su podigli ovu građevinu nad planinskom rečicom ostalo je nepoznato. Ipak, sudeći po primenjenoj tehnici, pretpostavlja se da bi most mogao biti delo graditelja koji su zidali mostove u Prizrenu. Prema rečima stručnjaka, svoj narodni naziv dobio je jer je podignut na temeljima nekadašnje antičke građevine.
– Most je autentičan i opstaje šest vekova, za sve to vreme oštećenja na njemu nisu bila velika. Vešto je izgrađen i pripada tipu lepših turskih mostova, a sličan ovakav može se videti još samo jedan u Srbiji, i to preko reke Uvac, kod Ljubovije, navode iz Turističke organizacije Ivanjica (TO Ivanjica).
Kako objašnjavaju iz ove institucije, most je u prošlosti imao izuzetan strateški značaj. Preko njega su prelazili trgovački karavani na putu ka tadašnjem Carigradu, a bio je i od vitalne važnosti za svakodnevni život lokalnog stanovništva.
Graditeljsko umeće i legende
Smešten na samom ulazu u Park prirode Golija i okružen bujnim zelenilom, most danas stvara veličanstven pejzaž koji privlači brojne putnike namernike. Njegove dimenzije svedoče o pažljivom planiranju: ukupna dužina sa stubovima iznosi oko 14 metara, širina je 2,40 metara, veličina lučnog otvora 6,72 metra, dok je visina građevine oko četiri metra.
Zidan je od lomljenog kamena i krupnih pločastih komada škriljaste stene, materijala kojeg u izobilju ima na obalama Moravice. Prisustvo različitih materijala ukazuje na mogućnost da je građevina podizana i obnavljana u više različitih perioda. Među meštanima i danas kruži nepotvrđena legenda da je kao vezivni materijal u njegovoj izgradnji iskorišćeno čak 30.000 jaja.
Od karavanskog puta do turističke atrakcije
Nekada jedina veza ovog kraja sa Sandžakom, stari kameni most danas je isključivo pešačka zona i značajna turistička atrakcija od koje se račvaju putevi ka podgolijskim selima.
Poslednju veliku restauraciju ovog istorijskog spomenika sproveo je Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva tokom osamdesetih godina prošlog veka. Iako prkosi zubu vremena, stručnjaci i posetioci su saglasni da male intervencije na njegovom očuvanju danas ne bi bile na odmet, kako bi se ovaj spomenik kulture i turistički potencijal sačuvao i za buduće generacije.
Tri K
